Mikroskobun Keşfi ve Spermatozoon
Spermatozoon ya da sperm erkekte en küçük hücre yapısıdır. Bu hücrenin üretim sürecine de spermatogenez adı verilir. Görevi Oosit ile birleşerek üremeyi sağlar, oosit ise kadında üremeden sorumlu daha olgunlaşmamış yumurta hücresidir. Kadın vücudunda gelişen bu sürece oogenez adı verilir. Görevi erkek üreme hücresi olan spermle birleşerek zigotu oluşturmaktır. İlave bir bilgi olarak kadından fallop tüpleri olmaması veya tıkalı olması durumunda kadından toplanan oosit hücreleri laboratuvar ortamında dışardan bir el ile spermle döllenir. (Bu el için Detaylı Mucize için bakınız)
Bu güzel ön bilgiden sonra gelelim keşif bölümüne:
Geçmiş tarihimize bir yolculuk yaptığımızda 17. yüzyıla kadar meninin sadece bir uyaran olduğu ve bunun sonucunda kadının yumurtasında insanın kendine kendine geliştiğine inanılıyordu. Bu bilgiler devam ede dursun Hollandalı bir kumaş ustası olan Antoni Leeuwenhoek kumaşların dokusunu incelemek istiyordu; bu yüzden gözlükleri birleştirerek kendi çapında büyüteç gibi kullanmaya başladı ve ilkel bir mikroskop icat etmiş oldu. Kumaşları inceleme motivasyonu, mikro şeyleri yakından görmek için onu inceleme yoluna sevk etmişti. Bu gözlemler arasında Kan Hücreleri, Kılcal Damarları, Kas yapılarını inceleme imkanı bulmuştu. Kimse kasların liflerden oluştuğunu bilmiyordu ama Antoni bunu da öğrenmişti. Sonrasında hayvanlarda beslenme ve üreme sisteminde gözlem ve araştırmalarda bulundu.
Mikro canlı varlıkların farkına varan Antoni, bunları daha derin görebilmek için daha farklı büyüteçler yapmaya çalıştı ve nihayetinde Mikroskobu icat etmeyi başardı. Her yeni incelemede bir mercek daha üretmiş ve hayatı boyunca 550 adet mercek yapmıştı. Artık tarihe adını yazan ilk bakteriyi keşfeden bilim insanı olarak yazdırmış oldu. İşte onun Mikroskobu:
Bir kumaş ustası ve tüccar olan bu insan artık bilimsel keşifler yoluna girmiştir ve kendi ürettiği mikroskop ile mikro canlıları incelerken erkek menisindeki sperm hücrelerini gören ilk bilim insanı olmuştur. İncelemelerinde; bakterileri, bir su damlasında binlerce hayvancığın yüzdüğünü tarif ederek, keşiflerini insanlığa bu şekilde beyan etmiştir. İşte bilime olan hevesi onu 1677 yılında meniyi mikroskop altına koyarak ileride daha birçok şey keşfedeceklerinin de kapısını aralamıştır. Artık bu yıldan sonra insanın yumurtadan kendi kendine ürediği görüş bırakılarak; erkeğin menisinden hayvancıklar(sperm) ile kadın yumurtası birleşerek çocuğa(embriyo) dönüştüğü bilimsel görüşüne geçildi. Elbette toplum tarafından geleneği terk etmek zordu; ancak Leeuwenhoek menide keşfettiği hayvancıkları gösteren bir çizimini 1678 yayımlayarak görsel apaçık kanıtını insanlığa göstermiş oldu.
Bu bilimsel gelişimin ardından günümüze değin sperm hücresinin neye benzediğini ve hatta detaylarına kadar bir sperm hücresinin yapısı ve görevlerini öğrenmiş olduk, işte detaylar:
Sperm hücresi yaklaşık 50-70 mikron uzunluğunda ve baş, boyun ve kuyruktan oluşan bir yapıdır. (1 mikron 10⁻⁴ cm, 10.000 mikron: 1 cm)
Baş ve Genetik Kargo: Baş kısmındaki hücre çekirdeğinde bulunan 23 adet kromozom kargosunu anne yumurtasın taşır. Annedeki 23 kromozomla birleşerek embriyoyu oluşur. Sperm sadece taşıma hizmeti görmez; aynı zamanda döllenme, hücre bölünmesi ve embriyonun gelişimi için gerekli olan sentriol gibi kritik molekülleri de taşır. Rahme tutunmayı sağlayan plasenta oluşumuna da katkıda bulunur.
Akrozom Kesesi: Başın en önündeki şapka benzeri yapıdır. Yumurtaya ulaştığında salgıladığı enzimlerle yumurta zarından içeri girer. Akrozom bozuklukları infertilitenin (kısırlık) önemli sebeplerindendir.
Kuyruk ve Boyun: Kuyruk hareketi sağlayarak balık gibi süzülmesini sağlar; aynı zamanda üzerindeki zar molekülleri döllenme sürecinde aktif rol oynar. Boyun ise baş ile kuyruğu bağlar.
Yorumlar